AB Yapay Zekâ Yasası: Türk girişimleri neleri bilmeli?

Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası (AI Act), yapay zekâ sistemlerini kapsamlı biçimde düzenleyen ilk büyük yasal çerçevelerden biridir. Yasa yalnızca AB'de kurulu şirketleri değil, AB pazarına yapay zekâ sistemi sunan veya çıktıları AB'de kullanılan şirketleri de etkileyebilir. Avrupa'ya satış yapan veya yapmayı planlayan Türk girişimlerinin temel çerçeveyi bilmesi önemlidir.

Risk temelli yaklaşım

Yasa, sistemleri risk düzeyine göre sınıflandırır:

• Kabul edilemez risk: Belirli manipülatif uygulamalar, sosyal puanlama gibi yasaklı kullanımlar
• Yüksek risk: İşe alım, eğitim, kredi değerlendirmesi, kritik altyapı, belirli sağlık ve kamu hizmetleri gibi alanlardaki sistemler; risk yönetimi, veri kalitesi, dokümantasyon, insan denetimi ve kayıt gibi kapsamlı yükümlülükler
• Sınırlı risk: Şeffaflık yükümlülükleri; örneğin kullanıcıya bir yapay zekâ ile etkileşimde olduğunu bildirmek ve belirli yapay olarak üretilmiş içerikleri işaretlemek
• Minimal risk: Çoğu yapay zekâ uygulaması; ek yükümlülük getirilmez

Genel amaçlı yapay zekâ modelleri

Büyük temel modelleri geliştiren sağlayıcılar için dokümantasyon ve şeffaflık yükümlülükleri vardır. Bu modelleri API ile kullanan girişimler genellikle sağlayıcı değil, "uygulayıcı" veya kendi sistemlerinin sağlayıcısı konumundadır; rolünüzü doğru belirlemek önemlidir.

Yürürlük takvimi

Yasa kademeli olarak uygulanmaktadır: yasaklı uygulamalar ve genel amaçlı modellere ilişkin kurallar daha erken, yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülüklerin büyük kısmı daha sonra devreye girer. Güncel takvimi ve kılavuzları resmi AB kaynaklarından takip edin.

Girişimler için hazırlık adımları

1. Ürününüzdeki yapay zekâ kullanımlarını listeleyin ve risk sınıfını değerlendirin.
2. Yüksek risk kapsamında olabilecek kullanımlar için hukuki görüş alın.
3. Şeffaflık yükümlülüklerini ürüne ekleyin (yapay zekâ bildirimi, içerik işaretleme).
4. Veri, test ve karar süreçlerini belgeleyin; bkz. model değerlendirme.
5. İnsan denetimi ve itiraz mekanizmaları kurun; bkz. sorumlu yapay zekâ.
6. GDPR ve kişisel veri yükümlülüklerini birlikte ele alın; bkz. YZ ve KVKK.

Türkiye'deki durum

Türkiye'de yapay zekâya özgü düzenleme çalışmalarını yakından takip edin; mevcut durumda KVKK, tüketici, fikri mülkiyet ve sektörel mevzuat yapay zekâ uygulamalarına da uygulanır.

Sonuç

AB Yapay Zekâ Yasası, Avrupa pazarında güvenilir bir yapay zekâ ürünü sunmanın çerçevesini çiziyor. Erken hazırlık, kurumsal müşterilerle görüşmelerde rekabet avantajı sağlar. Avrupa'ya açılma için yazılım ihracatı rehberimize göz atın. Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; ürününüze özel değerlendirme için hukuki destek alın.