Seed yatırım turu nasıl yapılır? Adım adım rehber

Seed (tohum) turu, bir girişimin ürününü pazara uygun hâle getirmek ve ilk büyüme işaretlerini göstermek için aldığı ilk kurumsal yatırımdır. Bu rehberde süreci adım adım anlatıyoruz.

1. Doğru zamanı belirleyin

Yatırım almak için en uygun zaman, paranın hangi somut hedefe ulaştıracağını açıkça söyleyebildiğiniz zamandır. Örneğin ürünü piyasaya çıkarmak, ilk ödeme yapan müşterilere ulaşmak veya belirli bir gelir seviyesini yakalamak. Nakdiniz azalmadan önce başlayın; bir tur genellikle beklenenden uzun sürer.

2. Ne kadar yatırım istediğinizi hesaplayın

İhtiyacınızı bir sonraki önemli hedefe ulaşmak için gereken süreye göre planlayın. Yaygın yaklaşım, 18–24 aylık bir nakit ömrü sağlayacak tutarı hedeflemektir. Harcama planınızı ekip, ürün, pazarlama ve genel giderler olarak kalem kalem gösterin.

3. Belgelerinizi hazırlayın

• Yatırımcı sunumu (pitch deck)
• Finansal model ve harcama planı
• Güncel ortaklık tablosu (cap table)
• Şirket belgeleri: esas sözleşme, ortaklar arası sözleşme varsa, fikrî mülkiyet devirleri
• Temel metriklerin kaynağı: kullanıcı, gelir, büyüme verileri

4. Yatırımcı listesi oluşturun

Sektörünüze ve aşamanıza uyan melek yatırımcıları ve erken aşama fonlarını listeleyin. Sıcak tanıştırmalar soğuk e-postalardan çok daha etkilidir. Görüşmeleri birkaç hafta içine yayarak paralel yürütün; bu hem süreci kısaltır hem de pazarlık gücünüzü artırır.

5. Değerleme ve yatırım aracı

Seed turunda değerleme; ekip, pazar büyüklüğü, ilerleme ve benzer şirketlere göre belirlenir. Değerlemeyi tek başına en yüksek rakam olarak görmeyin: çok yüksek bir değerleme bir sonraki turu zorlaştırabilir.

Türkiye'de erken aşama yatırımlar çoğunlukla sermaye artırımı yoluyla yatırımcıya pay verilmesi şeklinde yapılır. Paya dönüştürülebilir sözleşmeler ve yurt dışı yapılanmalar da kullanılabilir. Hangi yapının size uygun olduğuna mutlaka bir hukuk danışmanıyla karar verin.

6. Term sheet (ön protokol)

Yatırımcı ilgilenirse temel şartları içeren bir term sheet gönderir. Dikkat edilecek başlıca konular:

• Yatırım tutarı ve değerleme: Yatırım öncesi (pre-money) ve sonrası (post-money) değerleme
• Opsiyon havuzu (ESOP): Çalışanlara ayrılacak payın değerlemeden önce mi sonra mı ayrılacağı
• Tasfiye tercihi: Şirket satılırsa yatırımcının parasını öncelikli alma hakkı
• Yönetim ve veto hakları: Yönetim kurulu yapısı ve yatırımcı onayı gerektiren kararlar
• Kurucu payları için hak ediş (vesting): Kurucuların paylarının zamanla hak edilmesi

7. İnceleme (due diligence) ve kapanış

Term sheet imzalandıktan sonra yatırımcı şirketin hukuki, mali ve ticari durumunu inceler. Ardından yatırım sözleşmesi ve gerekiyorsa ortaklar arası sözleşme imzalanır, sermaye artırımı genel kurul kararıyla tescil edilir ve yatırım bedeli şirkete aktarılır.

Kapanıştan sonra

Yatırımcılarınıza düzenli (örneğin aylık veya üç aylık) kısa bir rapor gönderin: metrikler, başarılar, zorluklar ve yardım istediğiniz konular. İyi ilişki yönetimi, bir sonraki turda en güçlü referansınız olur.