Startup değerlemesi nasıl yapılır? Erken aşama için yöntemler

Erken aşamadaki bir girişimin değerini belirlemek, olgun bir şirketi değerlemekten çok farklıdır. Ortada düzenli nakit akışı yoktur; değerleme büyük ölçüde ekibe, pazara ve gelecekteki potansiyele dayanır. Bu rehberde yatırımcıların en sık kullandığı yöntemleri ve görüşmelerde nelere dikkat etmeniz gerektiğini özetliyoruz.

Pre-money ve post-money değerleme

Pre-money değerleme, yatırım gelmeden önce şirkete biçilen değerdir. Post-money değerleme ise pre-money değere yatırım tutarının eklenmiş halidir.

• Pre-money değer 8 milyon TL ve yatırım 2 milyon TL ise post-money değer 10 milyon TL olur.
• Yatırımcının payı, yatırım tutarının post-money değere bölünmesiyle bulunur: 2 / 10 = yüzde 20.

Görüşmelerde hangi rakamın konuşulduğunu mutlaka netleştirin. "10 milyon değerleme" ifadesi pre-money mi post-money mi, kurucuların payını doğrudan etkiler. Terimlerin tamamı için girişim yatırımı terimleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.

Erken aşamada kullanılan yöntemler

Karşılaştırmalı değerleme

Benzer sektörde, benzer aşamada ve benzer coğrafyada yakın zamanda yatırım almış girişimlerin değerlemeleri referans alınır. Türkiye'de kamuya açık veri sınırlı olduğu için yatırımcılar kendi portföylerinden ve ekosistemdeki duyurulardan yararlanır.

Berkus yöntemi

Hiç geliri olmayan girişimler için geliştirilmiş basit bir yöntemdir. Şirketin değeri beş unsura ayrı ayrı puan verilerek toplanır: fikrin değeri, prototip veya ürün, ekibin kalitesi, stratejik ilişkiler ve ilk satışlar. Her unsur için bir üst sınır belirlenir; bu, aşırı iyimser tahminlerin önüne geçer.

Skor kartı yöntemi

Bölgedeki benzer girişimlerin ortalama pre-money değeri başlangıç noktası alınır. Ardından ekip, pazar büyüklüğü, ürün, rekabet, satış kanalları ve ihtiyaç duyulan ek yatırım gibi kriterlere ağırlık verilerek bu ortalama yukarı veya aşağı ayarlanır.

Risk sermayesi (VC) yöntemi

Yatırımcı, şirketin birkaç yıl sonraki olası çıkış değerini tahmin eder ve hedeflediği getiri katına bölerek bugünkü post-money değere ulaşır. Örneğin çıkışta 200 milyon TL beklenen ve 20 kat getiri hedeflenen bir yatırımda bugünkü post-money değer 10 milyon TL olur. Bu yöntem, fonların neden yüksek büyüme potansiyeli aradığını da açıklar; ayrıntılar için risk sermayesi fonlarının nasıl çalıştığını anlattığımız rehbere göz atın.

Gelir çarpanı

Düzenli geliri olan, özellikle SaaS girişimlerinde yıllık tekrarlayan gelirin (ARR) belirli bir katı kullanılır. Çarpan; büyüme hızına, müşteri kaybına ve brüt kâr marjına göre değişir. Bu metriklerin nasıl ölçüldüğünü yatırımcıların baktığı metrikler rehberinde bulabilirsiniz.

Değerlemeyi neler yükseltir?

• Daha önce birlikte çalışmış, tamamlayıcı yetkinliklere sahip bir kurucu ekip
• Ödeme yapan müşteriler ve aydan aya istikrarlı büyüme
• Büyük ve büyüyen bir pazar, yurt dışına açılma potansiyeli
• Korunabilir teknoloji, veri veya ağ etkisi
• Birden fazla yatırımcının ilgisi (rekabetçi tur)

Pazarlıkta dikkat edilmesi gerekenler

1. En yüksek değerleme her zaman en iyisi değildir. Çok yüksek bir değerleme, bir sonraki turda aynı değeri aşamazsanız "down round" riskini artırır.
2. Seyrelmeyi birkaç tur sonrası için hesaplayın. Seed turunda yüzde 15–25 arası pay vermek yaygındır; sonraki turlarda kurucuların kontrolü koruyabileceği bir tablo kurun.
3. Çalışan hisse havuzunu (ESOP) unutmayın. Havuzun pre-money değere mi post-money değere mi dahil edildiği, kurucuların payını değiştirir.
4. Koşullara da bakın. Tasfiye tercihi, veto hakları ve sulandırmaya karşı koruma maddeleri, değerleme rakamı kadar önemlidir. Term sheet rehberimizde bu maddeleri tek tek ele aldık.

Sonuç

Erken aşamada değerleme bir bilim olmaktan çok bir müzakere konusudur. Birkaç yöntemi birlikte kullanıp makul bir aralık belirlemek, hikâyenizi metriklerle desteklemek ve birden fazla yatırımcıyla görüşmek en sağlıklı yaklaşımdır. Profilinizi Türkiye Startups üzerinde yayınlayarak yatırımcıların sizi bulmasını kolaylaştırabilirsiniz.