Girişimlerde nakit akışı yönetimi: burn rate ve runway

Girişimlerin önemli bir kısmı kötü bir fikir nedeniyle değil, nakdi bittiği için kapanır. Kâr etmeye başlamadan önce şirketin ne kadar süre ayakta kalabileceğini bilmek ve bunu yönetmek, kurucuların en temel sorumluluklarından biridir.

Temel kavramlar

Burn rate

Şirketin bir ayda harcadığı nakit miktarıdır.

• Brüt burn: Aylık toplam nakit çıkışı
• Net burn: Aylık nakit çıkışı − aylık nakit girişi (gelirler)

Runway

Mevcut nakdin kaç ay yeteceğini gösterir: runway = kasadaki nakit / aylık net burn. Örneğin 3 milyon TL nakdi ve aylık 250 bin TL net burn'ü olan bir girişimin runway'i 12 aydır.

Yeni yatırım arayışına runway bitmeden en az 6–9 ay önce başlayın; yatırım turları çoğu zaman planlanandan uzun sürer. Bkz. seed turu rehberi.

Nakit tahmini nasıl yapılır?

13 haftalık nakit tablosu

Önümüzdeki 13 haftayı hafta hafta planlayın:

• Beklenen tahsilatlar (müşteri ödemeleri, hibe dilimleri)
• Maaşlar, kira, yazılım abonelikleri, vergi ve SGK ödemeleri
• Tek seferlik büyük harcamalar

Her hafta gerçekleşenle karşılaştırın. Bu tablo, aylık bütçenin gözden kaçırdığı kısa vadeli nakit sıkışmalarını gösterir.

12–18 aylık model

Uzun vadeli planda işe alım takvimi, büyüme varsayımları ve yatırım turu zamanlamasını birlikte modelleyin. İyimser, gerçekçi ve kötümser üç senaryo hazırlayın.

Giderleri kontrol etmek

• En büyük kalem genellikle personeldir. İşe alımları gelir ve yatırım takvimine bağlayın.
• Yazılım aboneliklerini üç ayda bir gözden geçirin; kullanılmayanları iptal edin.
• Yıllık ödemelerde indirimi nakit durumuyla birlikte değerlendirin.
• Sabit giderler yerine mümkünse değişken giderleri tercih edin.

Tahsilatı hızlandırmak

• Fatura vadelerini kısa tutun, ön ödeme veya yıllık peşin ödeme için indirim sunun.
• Geciken ödemeleri düzenli takip edin.
• Kurumsal müşterilerde ödeme süresini sözleşme aşamasında konuşun.

Kur ve enflasyon riski

Türkiye'de faaliyet gösteren girişimler için kur ve enflasyon nakit planını doğrudan etkiler. Dövizle gelen yatırımın ne zaman ve ne oranda Türk lirasına çevrileceğini, döviz cinsinden giderleri (bulut hizmetleri, yazılımlar) ve fiyat güncelleme politikanızı planınıza dahil edin. Kur riskine dair kararlar için mali müşavirinizle çalışın.

Zor dönem planı

Runway 6 ayın altına düştüğünde devreye girecek bir plan hazırlayın:

1. Hangi giderler hemen durdurulabilir?
2. Gelir artırmak için hızlı adımlar neler?
3. Mevcut yatırımcılardan köprü finansman mümkün mü? Bkz. dönüştürülebilir yatırım.
4. Hibe ve destek programlarından yararlanılabilir mi? Bkz. hibe rehberi.

Sonuç

Nakit akışını haftalık izlemek, sürprizleri önler ve yatırımcılara güven verir. Burn rate ve runway, yatırımcıların sorduğu metriklerin başında gelir; her zaman güncel tutun.