Due diligence (yatırım öncesi inceleme) nedir? Hazırlık rehberi

Bir yatırımcıyla term sheet imzalandıktan sonra, yatırım tamamlanmadan önce due diligence (yatırım öncesi inceleme) aşaması başlar. Yatırımcı, görüşmelerde anlatılanların belgelerle doğrulanmasını ve gizli bir risk olmadığını görmek ister. İyi hazırlanmış bir girişim bu süreci birkaç haftada tamamlayabilir; hazırlıksız olan için aylar sürebilir.

İncelemenin kapsamı

Hukuki inceleme

• Şirket kuruluş belgeleri, esas sözleşme, ticaret sicil kayıtları ve pay defteri
• Ortaklar arası sözleşmeler ve önceki yatırım anlaşmaları
• Çalışan ve danışman sözleşmeleri, gizlilik ve fikri mülkiyet devri maddeleri
• Marka, alan adı, yazılım ve patent gibi fikri hakların şirkete ait olduğu
• Önemli müşteri ve tedarikçi sözleşmeleri
• Devam eden veya olası davalar
• Kişisel verilerin korunması (KVKK) uyumu

Finansal inceleme

• Mali tablolar, gelir ve gider dökümleri
• Vergi ve SGK yükümlülüklerinin düzenli ödendiği
• Borçlar, krediler ve şarta bağlı yükümlülükler
• Bütçe ve finansal projeksiyonların varsayımları

Ticari inceleme

• Müşteri listesi ve gelir dağılımı (tek bir müşteriye bağımlılık var mı?)
• Metriklerin kaynak verisi: MRR, churn, kohortlar. Bkz. girişim metrikleri.
• Yatırımcının seçtiği müşterilerle yapılan görüşmeler
• Pazar ve rekabet analizi

Teknik inceleme

• Ürün mimarisi, ölçeklenebilirlik ve teknik borç
• Güvenlik uygulamaları ve veri yedekleme
• Açık kaynak lisans uyumu
• Kodun ve altyapının kime ait olduğu

Veri odası nasıl hazırlanır?

Veri odası, yatırımcının belgelere düzenli biçimde erişebildiği güvenli bir çevrimiçi klasördür.

1. Klasörleri yukarıdaki başlıklara göre düzenleyin.
2. Her belgenin güncel ve imzalı sürümünü yükleyin.
3. Erişim yetkilerini kişi bazında verin ve kimin neyi görüntülediğini takip edin.
4. Bir belge listesi (indeks) hazırlayın ve eksikleri açıkça not edin.

Veri odasını yatırım görüşmeleri başlamadan hazırlamak, turun hızını ve yatırımcının güvenini artırır.

Sık rastlanan sorunlar

• Fikri hakların kurucuların şahsında kalmış olması
• Yazılı olmayan ortaklık ve çalışan anlaşmaları
• Pay defterinin ve sicil kayıtlarının güncel olmaması
• Sunumdaki metriklerle kaynak verinin uyuşmaması
• Geciken vergi ve SGK ödemeleri

Bu sorunların çoğu önceden fark edilirse kolayca düzeltilebilir. Kurucu ortaklık sözleşmesi ve şirket türü rehberlerimiz bu konularda yardımcı olur.

Kontrol listesi

1. Pay defteri ve ortaklık yapısı güncel mi?
2. Tüm çalışan ve danışmanların fikri mülkiyet devri imzalı mı?
3. Mali tablolar ve vergi kayıtları düzenli mi?
4. Metriklerin kaynak verisi paylaşılmaya hazır mı?
5. KVKK aydınlatma ve kayıt yükümlülükleri yerine getirildi mi?

Sonuç

Due diligence bir sınav değil, güven inşa etme sürecidir. Açık ve düzenli olmak, sorun çıktığında bile yatırımcıyla çözüm bulmayı kolaylaştırır. Turun genel akışı için seed yatırım turu rehberimize göz atın.